PERİFERİK ARTER HASTALIKLARI |
| 24/11/2006 tarihinde Arif Tarhan tarafından gönderildi... |
|
|
| Genellikle bacak atardamarlarında daralma veya tıkanmaya bağlı olarak yol yürümekle ve zamanla hastalık ilerledikten sonra dinlenme esnasında bile bacaklarda ağrı ve kramplarla kendini gösterir.
Hastaların yaklaşık %95’inde neden aterosklerozdur.
Diğer nedenlerin ise başta gelenleri;
*Tromboemboli rezidüleri,
*tromboangiitis obliterans,
*Buerger hastalığı (nikotin bağımlılığı olan gençlerde),
*adventisyal kistik hastalık, arterit ve tümörlerdir.
|
|
| Risk Faktörleri |
En önemli risk faktörü nikotin kullanımı ve şeker hastalığıdır. Erkeklerde kadınlardan 5 misli daha fazla görülmektedir.
Sıklığının erişkin erkek populasyonda %10kadardır. Genel yaşlı populasyonda ise sıklığın %12 ile %20 arasında olduğu bildirilmiştir.
Hastaların %40-50’sinde birlikte koroner (kalp atardamarı) arter hastalığı da vardır. Yaklaşık %15’inde karotis (şahdamarı) arter hastalığı vardır.
Fontaine-Ratschow sınıflamasına göre, evre III ve evre IV periferik arter hastalığı olanlarda birlikte koroner arter hastalığı olma olasılığının %90’lara çıktığı bildirilmiştir 65 yaşın üzerindeki erkek hastalarda %10-15 oranında birlikte abdominal aortik anevrizma olduğu bildirilmiştir. |
|
| Fizyopatoloji |
Periferik arter hastalığında oluşan fizyopatolojik değişiklikleri ve klinik tabloyu 3 ana faktör etkiler. Bunlar; stenozun derecesi, kollateral dolaşımın varlığı ve yeterliliği ile kan viskozitesi (hematokrit, fibrinojen içeriği vb.) dir.
Bu faktörler arasındaki dengeye bağlı olarak başlangıçta sadece eforla semptom ve bulgular gelişirken, stenozun ilerlemesi ve kollateral dolaşımın yetersizleşmesiyle tablo ağırlaşır.
Lokalizasyon olarak en sık femoropopliteal bölgede, daha sonra sırasıyla aortoiliyak ve tibioperoneal bölgelerde görülür. Bazen birden fazla damar ve aynı damarda birden fazla stenoz olabilir.
|
|
|
|
|
Lokalizasyon |
Nabzın
alınamadığı alan |
Ağrının
lokalizasyonu |
|
Aortoiliyak |
Bacaktan
aşağı |
Bacak-kalça |
|
Femoropopliteal |
Popliteal
arterden aşağı |
Baldır |
|
Tibioperoneal |
Ayak |
Ayak-ayak
tabanı |
|
|
|
|
Periferik arter hastalarında kliniğin ağırlığını, damar darlığının ağırlığı, kollateral oluşumunun olup olmaması ve yeterli perfüzyonu sağlayıp sağlayamaması belirler. Çok iyi kollateral gelişenlerde ekstremite perfüzyonu yeteri kadar sağlanırsa hastalar aseptomatik olabilirler. Stenozun %90’dan fazla olması nabız alınamamasına yol açar.
Leriche sendromu’nda ilyak ayrım düzeyinde eğer şeklinde oturmuş stenozua bağlı oluşur, alt ekstremitede güçsüzlük, erektil disfonksiyon (empotans) ve siyatalji tarzı bacak ağrıları oluşur.
Periferik arter hastalığının tipik semptomu hareketle oluşan bacak ağrısıdır. Yürümekle olan dinlenmekle geçen bu tipik ağrılara kladikasyon denir.
|
|
| Fontaine-Ratschkow sınıflaması |
|
Evre 1:
Asemptomatik dönem (Hastaların %75’i) |
|
Evre 2: Efor
ağrısı, Klodikasyon (Cladicatio intermittans)
*Evre
2a: Yürüme mesafesi >200 mt
*Evre 2b: Yürüme mesafesi <200 mt |
|
Evre 3:
İstirahat ağrısı |
|
Evre 4:
Nekroz/Gangren
*Evre
4a: İstirahat ağrısı +
*Evre 4b: İstirahat ağrısı - |
|
|
| MUAYENE BULGULARI |
*Ciltte renk değişikliği (solukluk), soğukluk, trofik değişiklikler, nekroz veya gangren bulguları
*Damar oklüzyonunun distalinde nabızların zayıflaması veya alınamaması ve sistolik kan basıncının düşmesi
*Ayaklar havada olarak bacakların tutulmasının iskemik bacakta renk solukluğuna yol açması ve daha sonra ayaklar aşağı indirildiğinde iskemik bacakta gecikmiş reaktif hiperemi oluşması gibi bulgular olabilir.
|
|
| Karışabilen durumlar |
- Venöz dolaşım bozuklukları
-Ortopedik bozukluklar
(Artritler, lumbosakral vertebral kolon bozuklukları artrozlar, ayak deformiteleri,
- Nörolojik hastalıklar (örneğin; polinöropatiler)
- İstirahat ağrısı olanlarda ise gut artriti,
- Diabetik polinöropati
|
|
| Tedavi |
Bütün hastalara aterosklerozun sekonder profilaksisi uygulanmalıdır. Sigara bırakılmalı, hipertansiyon ve şeker hastalığı gibi durumlar tedavi edilmeli, dislipidemi tedavisinde koroner arter hastalığındaki kriterler uygulanmalıdır. Semptomatik olan hastalarda medikal ve/veya cerrahi tedavi uygulanmalıdır.
|
|
| Tıbbi tedavi |
1) Egzersiz
(Evre I ve II’de ağrı eşiğine gelene kadar her gün düzenli ve 1-2 saat süren fizik egzersizler yaptırılarak kollateral dolaşımın geliştirilmesi
(Evre III ve IV’te kontrendike!)
2) ASA veya antikoagülasyon
(Warfarin) ile arteryel trombozis profilaksisi yapılması
3) Arteryel tromboziste trombolitik tedavi yapılması
4) Perkutan transluminal anjiyoplasti (PTA)
5) Prostanoidler (Prostoglandin E1 (PGE-1) veya prostasiklin
6) Pentoxifyllin (2 x 400-600 mg)
7) Kalp yetmezliğinin ve/veya KOAH’ın düzeltilmesi
8) Hiperbarik oksijen tedavisi
9) İLİOMEDİN
|
|
| Cerrahi tedavi |
1) Endovasküler prosedürler
2)Cerrahi bypass
Evre II ve daha ağır hastalarda endikedir. Lokalizasyona ve lezyonun tipine göre uygulanan başlıca yöntemler; Trombenarterektomi ve by-pass ameliyatlarıdır.
2) Sempatektomi
|
|
|
| |
|
| Yorumlar (0) |
Bugüne kadar toplam 6653 defa okundu. |
